phần thứ nhất: đặt vấn đề
I/ Lý do chọn đề tài
Như chỳng ta đều biết: Rốn luyện kĩ năng viết đoạn văn cho học sinh THCS là vấn đề hết sức quan trọng và cần thiết trong việc tạo lập văn bản. Từ đú, giỳp học sinh hỡnh thành ý thức và nhõn cỏch cũng như trỡnh độ học vấn cho cỏc em ngay khi đang học bậc học THCS và trưởng thành sau này. Qua việc rốn luyện kĩ năng viết đoạn văn, ta rốn cho học sinh ý thức tự tu dưỡng, biết yờu thương, quớ trọng gia đỡnh, bạn bố, cú lũng yờu nước, yờu chủ nghĩa xó hội, biết hướng tới những tỡnh cảm cao đẹp như lũng nhõn ỏi, tinh thần tụn trọng lẽ phải, sự cụng bằng, lũng căm ghột cỏi xấu, cỏi ỏc và cũng từ đú rốn cho cỏc em tớnh tự lập, cú tư duy sỏng tạo, bước đầu cú năng lực cảm thụ cỏc giỏ trị chõn, thiện, mĩ trong nghệ thuật. Trước hết là trong văn học cú năng lực thực hành và năng lực sử dụng Tiếng Việt như một cụng cụ để tư duy và giao tiếp.
Để rốn luyện cho học sinh kĩ năng viết đoạn văn, giỏo viờn phải hướng dẫn cho cỏc em cỏch thức viết đoạn văn, cỏch sử dụng vốn từ ngữ, diễn đạt cõu trong đoạn văn, bố cục đoạn văn trong một văn bản, cỏch sử dụng cỏc phương tiện liờn kết trong đoạn văn. Tuỳ theo từng phương thức diễn đạt khỏc nhau mà viết theo lối qui nạp, diễn dịch, song hành hay múc xớch.
Để viết được đoạn văn phải cú nhiều cõu kết hợp tạo thành, cũng như vậy để tạo thành văn bản yờu cầu phải cú cỏc đoạn văn liờn kết với nhau mà thành (khi đó dựng cỏc phương tiện liờn kết trong văn bản).
Tuy vậy, trong giai đoạn hiện nay, cú rất nhiều những phương tiện hiện đại, thụng tin đại chỳng cập nhật liờn tục khiến cho học sinh lao vào con đường say mờ “nghiện” sỏch vở bị lóng quờn, ham bạo lực điện tử, sỏch kiếm hiệp. Vỡ vậy, cỏc em khụng cũn ham đọc sỏch, ham nghiờn cứu. Cho nờn, việc viết một đoạn văn lại càng là vấn đề đỏng quan tõm khi chỳng ta rốn luyện cho cỏc em.Hơn thế nữa, tập làm văn là mụn học thực hành tổng hợp ở trỡnh độ cao của mụn Văn – Tiếng Việt, mụn Tập làm văn được xem như vị trớ cốt lừi trong mối tương quan chặt chẽ với Văn và Tiếng Việt. Như vậy, chỳng ta dạy Tập làm văn cho học sinh là dạy cho cỏc em nắm vững văn bản, biết xõy dựng cỏc đoạn văn thụng thường. Rốn luyện cho học sinh là rốn luyện cho cỏc em cỏc thao tỏc, những cỏch thức, những bước đi trong quỏ trỡnh tạo lập văn bản. Vỡ thế, cỏch xõy dựng đoạn văn trong phõn mụn tập làm văn được coi như vị trớ hàng đầu. Việc rốn cỏch viết đoạn văn cho học sinh THCS theo trục tăng dần qua cỏc thể loại văn học: tự sự, miờu tả, biểu cảm, nghị luận thuyết minh, điều hành ( hành chớnh cụng vụ). Từ đú giỳp cỏc em biết vận dụng cỏc thể loại văn bản để phục vụ cho học tập và trong đời sống. Qua việc tiếp thu những kiến thức của mụn Văn – Tiếng Việt, học sinh vận dụng sỏng tạo, tổng hợp để cú thể núi hoặc viết theo những yờu cầu, những đề tài khỏc nhau, những kiểu văn bản khỏc nhau mà cuộc sống đặt ra cho cỏc em.
Thụng qua mụn Tập làm văn, qua bài làm văn của mỡnh, cỏc em bọc lộ những tri thức, vốn sống tư tưởng, tỡnh cảm của cỏ nhõn. Vỡ thế người giỏo viờn phải biết nắm lấy ưu thế này để phỏt huy những khả năng của cỏc em, đồng thời qua việc rốn luyện kĩ năng viết đoạn văn giỏo viờn cú dịp uốn nắn điều chỉnh những lệch trong vốn sống, nhận thức, tư tưởng tỡnh cảm - đặc biệt qua cỏc thể loại văn học mà cỏc em sẽ học trong chương trỡnh.
Trờn đõy là những lớ do, vị trớ, vai trũ của việc xõy dựng đoạn văn cho học sinh THCS. Từ những mặt tớch cực, hạn chế trờn chỳng tụi chọn đề tài này để nghiờn cứu và xõy dựng cỏc bước để rốn luyện kĩ năng viết đoạn văn được tốt hơn.
II/ Lịch sử vấn đề
Như chỳng ta đó biết, vấn đề nghiờn cứu, rốn luyện kĩ năng viết đoạn văn cho học sinh đó đặt ra từ lõu nhưng chưa được quan tõm nhiều do phõn mụn Tập làm văn chưa được xem là phõn mụn chớnh và cú nhiều quan niệm khỏc nhau:
Trước cải cỏch giỏp dục (Từ những năm 1980 trở về trước), phõn mụn Tập làm văn thuộc về mụn Văn, là bộ phận của mụn Văn, quan niệm Tập làm văn giỳp cho học sinh tạo lập được những văn bản văn học.
Đến cải cỏch giỏo