Hà Tiên! Đất Việt 300 năm!



Địa danh này chắc có lẽ không xa lạ gì với chúng ta phải không nào các bạn. Nói về Hà Tiên là phải nói về 300 năm Hà Tiên đất Việt và Hội Tao đàn Chiêu anh các lừng danh mấy trăm năm trước. Đến Hà Tiên bạn sẽ bị cuốn hút tâm hồn…
Tết năm nay, tôi có dịp về nơi ấy chơi, tuy là niềm vui khong trọn vẹn bởi vì chỉ đi có một mình thôi, nhưng cũng đã để lại không ít kỷ niệm trong tôi.
Như để bù lại, đất và người Hà Tiên đã cho tôi những cảm xúc ám ảnh đến mức đi xe đường dài mà đêm về không ngủ được.
Tuy về nơi ấy chơi được vài lần nhưng tôi chỉ lõm bõm biết Hà Tiên là vùng đất phía Tây Nam Tổ quốc chịu nhiều cuộc tấn công của ngoại quốc; hay qua thơ Đông Hồ:
Mỗi sầu khôn dãi cùng trời đất
Chén rượu đành khuây với nước non;
hay hình bóng Phương thành trong thơ Mộng Tuyết:  Thành Phương hương điểm mối tình dài.… Hà Tiên là mảnh đất lịch sử, mảnh đất văn vật, tiên cảnh hấp dẫn lắm.
Em tôi dẫn tôi đi thăm phố xá và các di tích danh thắng Hà Tiên. Đường phố ở Hà Tiên rộng rãi, được chăm chút rất cẩn trọng. Phố xá khang trang, buôn bán sầm uất. Không khí bình yên thân thiện thể hiện trong ánh mắt của mỗi người qua đường. 
Chợ Hà Tiên sầm uất. Ấn tượng nhất là những người đạp xe lôi chở khách dọc phố trông từa tựa như xe lôi tôi thấy nhiều ở Trung Quốc. Chỉ 15 ngàn đồng, bác xe lôi có thể chở bạn đi cả tiếng đồng hồ ngắm phố.
Tôi được biết thập cảnh nổi tiếng trong thơ từ ba trăm năm ấy nay chỉ còn lại bốn năm thắng cảnh như đảo Kim Dự, núi Bình San, Thạch Động, Châu Nham lạc lộ, thôn Lộc Trì ở Mũi Nai, Đông Hồ…Leo mấy chục bậc tam cấp lên Thạch Động mới cảm phục bàn tay ông Tạo khéo tạc nên bao hình thù kỳ bí.
Thạch Động có hai đường “ lên trời”.  Lối lên trời phía Tây có thể nhìn sang nước bạn Campuchia…Con đường ven biển Hà Tiên nước xanh, cát trắng dẫn ta đến với những đảo đá với muôn vàn hình thù hấp dẫn.
Trong đó có Hòn Phụ Tử, mà không may  mấy tháng trước hòn Phụ bị đổ do nước biển xâm thực lâu đời. Đi một đoạn lại nứt ra một  cái hang, chui vào hóa ra là ngôi chùa trong hang núi gọi là Chùa Hang  thâm u khí lạnh…
Nhưng nói về Hà Tiên là phải  nói về 300 năm Hà Tiên đất Việt và Hội Tao đàn Chiêu anh các lừng danh mấy trăm năm trước. Đến Hà Tiên bạn sẽ bị cuốn hút tâm hồn. Ngày thì  say tìm ngắm, hỏi han, đêm lại mải mê với những trang lịch sử mở cõi cam go của ông cha bao đời để  tạo nên dáng hình đất Việt hôm nay…
Trên đường vào thị xã Hà Tiên, tượng đài Mạc Cửu bằng đá cao 15m đã được dựng xong, một tay tỳ vào đốc kiếm, tay kia cầm cuốn thư văn, mắt nhìn ra biển Đông lộng gió.
Ngắm tượng đài Mạc Cửu, tôi hình dung về Hà Tiên 300 năm trước… Mạc Cửu là người đã lập nên trấn Hà Tiên thuộc Đại Việt vào năm 1708. Và ngày 7/9 năm nay, tỉnh Kiên Giang và nhân dân Hà Tiên sẽ kỷ niệm trọng thể 300 năm thị trấn Hà Tiên và khánh thành tượng đài Mạc Cửu.
Mạc Cửu là người Hoa, có công khai khẩn mở đất Hà Tiên dâng cho Chúa Nguyễn Đằng trong 300 năm trước. Việc dựng tượng đài lớn của ông chứng tỏ sự đánh giá công bằng, đúng đắn của nhà nước ta đối với những người có công với nước…
Trên núi Bình San, một trong 10 thập cảnh Hà Tiên, có lăng mộ của Cửu Ngọc hầu Tổng binh Hà Tiên Mạc Cửu. Lăng mộ ông nằm cao nhất, ngay trên đỉnh núi.
Các thế hệ dòng dõi họ Mạc tiếp sau mộ nằm ở các tầng thấp dần. Người  giới thiệu Lăng Mạc Cửu cho biết, về phía con trai, đến đời thứ bảy thì họ Mạc không còn nữa.
Bây giờ chỉ có con cháu hậu duệ bên ngoại  sinh sống ở khắp các tình Đồng bằng sông Cửu Long, đến ngày giỗ Tổ thì kéo nhau về. Lăng mộ và đền thờ Mạc Cửu mở cửa  sôi động 24/24 giờ. Phút giây nào cũng khói nhang nghi ngút…
Mở lại lịch sử ta thấy, trước khi Mạc Cửu lập trấn Hà Tiên, người Việt từ Thuận Hóa, Quảng Nam đã tới đây cùng làm nhà sàn, đánh cá, cấy lúa nước... sinh sống với người Ấn, người Đồ Bà trong các điểm dân cư thưa thớt ven biển, cửa sông.
Theo sách “Trấn Hà Tiên và Tao đàn Chiêu anh các” của Hà Văn Thủy và một  số