CHÍNH TẢ TIẾNG VIỆT
I.
Trong sách báo, trong các văn bản hiện nay, có khá nhiều lỗi chính tả.
Có những lỗi về chữ viết, về chính tả có thể dẫn đến sai khác hẳn về nghĩa và có thể bị phê phán về quan điểm, về tư tưởng. Trong bài "Quá nhiều lỗi trên báo chí" (NB&CL, số 1994), tác giả Minh Hiển kể hai chuyện sau: 1."…có lần bản thảo viết "l’amiral" (đô đốc), thợ sắp chữ sắp nhầm là "l’animal" (con vật), (người sửa bài) không phát hiện được, thế là sự việc thành to chuyện. Cuối cùng, người sửa bài phải chịu kỉ luật, thay đổi công tác, chuyển sang một nhà in khác. 2. Với câu "…các nước xã hội chủ nghĩa đó,…" dấu phấy đặt sau chữ đó bị xếp nhầm thành chữ i, khi in ra thành "…các nước xã hội chủ nghĩa đói…". Có ai đó đã suy diễn ra rằng đây là vấn đề “chính trị” chứ không chỉ là sự sơ suất! Và người sửa bài cũng đã phải chịu trách nhiệm.
Có khi chỉ vì sai một dấu thanh của một từ, ngã thành hỏi hoặc hỏi thành ngã, mà một bài thơ rất hay trở nên tầm thường. Có chuyện sau: Khi in bài thơ
"Lên đỉnh Côn Sơn tìm Nguyễn Trãi
Trên đầu xanh ngắt một bầu không
Bàn cờ thế sự quân không động
Mà thấy quanh mình nỗi bão dông"
nhà thơ Khương Hữu Dụng đã từng tìm đến tận nhà in để dặn người xếp chữ đừng xếp nhầm chữ nỗi thành chữ nổi. Ấy thế nhưng trên tờ lịch ngày 03.4.2002 của nhà xuất bản Văn hoá lại mắc đúng cái lỗi mà Khương Hữu Dụng đã lo người thợ hiểu nhầm: Mà thấy quanh mình nổi bão dông. Danh ngữ nỗi bão dông đã chuyển thành động ngữ “nổi bão dông (tùm lum)" trong khi "trên đầu xanh ngắt một bầu không” tĩnh lặng và "bàn cờ thế sự quân không động".
Vì vậy, mỗi người nên hết sức chú ý tới vấn đề chính tả trong quá trình rèn luyện về tiếng Việt.
Chữ viết do con người tạo ra. Vậy nên chữ viết là quy ước.
Qui tắc chính tả là những qui tắc về sự chuẩn mực trong chữ viết.
Chữ viết là quy ước nên chuẩn mực chính tả cũng là quy ước.
Chữ Việt, còn gọi là chữ quốc ngữ, là loại chữ viết ghi âm. Khi chúng ta nói, mỗi tiếng là một âm tiết. Chúng ta ghi các âm tiết đó thành chữ viết. Vậy cần biết cấu tạo của âm tiết tiếng Việt. Cách phát âm giữa các phương ngữ khác nhau. Do vậy, có những biến thể chính tả : cùng một từ nhưng có hơn một cách viết khác nhau. Như: trau dồi/trau giồi, dòng điện/giòng điện, giành giật/dành quyền, theo dõi/theo rõi, ròng rọc/dòng rọc, bệnh/bịnh, eo sèo/eo xèo, cúng Giàng/cúng Dàng, dẫm/giẫm, dây/giây, dò phong lan/giò phong lan…
Khi nói, mỗi tiếng là một âm tiết.
Mỗi âm tiết gồm có ba bộ phận:
Âm tiết = âm đầu – vần – thanh điệu
"thày" = th – ay – (thanh) huyền
"nguyễn" = ng – uyên – (thanh) ngã
"quyệt" = q – uyêt – (thanh) nặng
"khoanh" = kh – oanh – (thanh) ngang
"chả" = ch – a – (thanh) hỏi
"khéo" = kh – eo – (thanh) sắc
Như vậy, những qui tắc chính tả là những qui tắc liên quan đến âm đầu, vần và thanh điệu.
Mỗi vần lại được phân tích thành các thành phần nhỏ hơn:
Vần = âm đệm – âm chính – âm cuối
Ay =  – a – y
Uyên = u – yê – n
Uyêt = u – yê – t
Oanh = o – a – nh
a =  – a
eo =  – e – o
Như vậy, âm đầu, âm đệm, âm chính, âm cuối, thanh điệu là những yếu tố có liên quan đến chuẩn mực chính tả.
Có chữ viết thường, có chữ viết hoa và có chữ viết tắt. Như vậy, viết hoa và viết tắt cũng là những yếu tố có liên quan đến chuẩn mực chính tả.
Chữ viết ghi âm là thứ chữ viết được xây dựng theo nguyêân tắc ngữ âm học, dùng những con chữ khác nhau để ghi lại âm vị. Tuy nhiên, không phải có sự tương ứng một – một giữa âm và chữ. Có những âm vị được ghi bằng nhiều con chữ, như âm vị /k/, tuỳ trường hợp mà ghi bằng c, k hay q. Có điều, trong tiếng Việt giữa chữ và âm không